Bipolar Bozukluğun Sebepleri Nedir?

Bipolar bozukluğun sebepleri hakkında bir giriş yapmadan önce hastalığın tam olarak ne olduğundan bahsedelim.

Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar bozukluk, bir kişinin ruh hali ve enerjisinde değişikliklere neden olur. Bu aşırı ve yoğun duygusal durumlar veya ruh hali dönemleri, işlev görme yeteneklerini etkileyebilir. Bipolar bozukluğu olan kişilerde normal ruh hali dönemleri de olabilir.

Ruh hali bölümleri şu şekilde sınıflandırılır:

  • manik
  • hipomanik
  • depresif

Bu ruh halleri, davranışta belirgin bir değişiklikle işaretlenir.

Manik bir dönem sırasında, birisi aşırı derecede enerjik veya sinirli hissedebilir. Hipomani, maniden daha hafiftir ve daha kısa sürer. Büyük bir depresif dönem, yoğun üzüntü veya yorgunluğa neden olabilir.

Dörtten fazla bipolar bozukluk türü listelenmektedir. En yaygın üç tür şunlardır:

  • Bipolar I bozukluk. Manik ataklar bir seferde en az yedi gün sürer. Semptomlar o kadar yoğun olabilir ki kişinin hastaneye kaldırılması gerekebilir. En az iki hafta süren depresif dönemler de ortaya çıkabilir.
  • Bipolar II bozukluğu. Bu tip, herhangi bir yoğun manik atak olmaksızın depresif ve hipomanik epizodlara sahiptir. Depresyon olarak yanlış teşhis edilebilir.
  • Siklotimik bozukluk. Bu, bipolar bozukluğun daha hafif bir şeklidir. Değişen hipomani ve depresyon atakları içerir. Yetişkinlerde en az iki yıl, çocuklarda ve ergenlerde bir yıl sürer.

Doktorunuz size başka bir bipolar bozukluk teşhisi koyabilir, örneğin:

  • madde kaynaklı
  • medikal
  • tanımlanmamış bipolar bozukluk

Bu türler benzer semptomları paylaşabilir, ancak farklı bölüm uzunluklarına sahiptirler.

Bipolar bozukluğun sebepleri nelerdir? Gelişiminden tek bir faktör sorumlu görünmemektedir. Araştırmacılar, daha etkili tedaviler geliştirilebilmesi için nedenler belirlemeye devam ediyor.

Bipolar Bozukluğun Genetik Yönü Nedir?

Genetik ve bipolar bozukluk araştırmaları oldukça yenidir. Bununla birlikte, bipolar bozukluğu olan kişilerin üçte ikisinden fazlasının bipolar veya majör depresyonu olan bir akrabası vardır. Araştırmacılar hala sorumlu genetik faktörleri bulmaya çalışıyorlar.

Risk Mirası

Bipolar bozukluğu olan bir ebeveyni veya kardeşi olan birinin, olmayan birine kıyasla bipolar bozukluk geliştirme riski 4 ila 6 kat daha yüksektir.

Amerikan Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Akademisi, bir tek yumurta ikizlerinden birinde  bipolar bozukluk varsa diğeri için teşhisi konma ihtimalinin yüzde 70 olduğunu bildiriyor.

 2016 yılından bir yoruma göre ikiz çalışmaları bipolar bozukluğun kalıtsal bir bileşeni olduğunu buldu. İnceleme, bipolar bozukluğu olan bir ikizin beyin yapısının bipolar bozukluğu olmayan ikizden farklı olduğunu buldu.

Bipolar Ve Şizofreni Örtüşmesi

Aileleri ve ikizleri inceleyen araştırmacılar, bipolar bozukluk ile şizofreni arasında genetik bir bağlantı olabileceğini öne sürüyor. Ayrıca, belirli genlerdeki küçük mutasyonların bipolar riski etkilediğini buldular.

DEHB Örtüşmesi

2017’de yapılan bir çalışmada, erken başlangıçlı bipolar bozukluk ile DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktite Bozukluğu) arasında genetik bir ilişki bulundu. Erken başlangıçlı bipolar bozukluk 21 yaşından önce ortaya çıkar.

Biyolojik Anormallikler Beyni Etkileyebilir

Bilim adamları, bipolar bozukluğu olan kişilerin beyinlerinin, hastalığa sahip olmayan insanların beyinlerinden nasıl farklı olduğunu keşfetmeye çalışıyorlar. İşte bazı ilginç bakış açıları.

Beyin Hücreleri

Hipokampustaki beyin hücrelerinin kaybı veya hasarı duygudurum bozukluklarına katkıda bulunabilir. Hipokampus, beynin hafıza ile ilişkili kısmıdır. Ayrıca dolaylı olarak ruh halini ve dürtüleri de etkiler.

Nörotransmiterler

Nörotransmiterler, beyin hücrelerinin iletişim kurmasına ve ruh halini düzenlemesine yardımcı olan kimyasallardır. Nörotransmiterlerdeki dengesizlikler bipolar bozuklukla bağlantılı olabilir.

Mitokondriyal Problemler

Araştırmalar, mitokondriyal sorunların bipolar bozukluk dahil olmak üzere zihinsel bozukluklarda rol oynayabileceğini göstermektedir.

Mitokondri, hemen hemen her insan hücresindeki enerji merkezidir. Mitokondri normal çalışmazsa, enerji üretim ve kullanım modellerinde değişikliğe yol açabilir. Bu, psikiyatrik bozukluğu olan kişilerde gördüğümüz bazı davranışları açıklayabilir.

Çevresel Ve Yaşam Tarzı Faktörleri

Bazı bilim adamları, çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin bipolar bozuklukta rol oynadığına inanıyor. Bu faktörler şunları içerir:

  • aşırı stres
  • fiziksel veya cinsel saldırıya uğramak
  • madde bağımlılığı
  • bir aile üyesinin veya sevilen birinin ölümü
  • fiziksel rahatsızlık
  • Para veya iş sorunları gibi günlük hayatınızı etkileyen devam eden endişeler

Bu durumlar, özellikle halihazırda yüksek genetik risk altında olan kişiler için semptomları tetikleyebilir veya bipolar bozukluğun gelişimini etkileyebilir.

Yaş, Cinsiyet Ve Hormonal Faktörler

Bipolar bozukluk cinsiyetleri, ırkları ve sosyal sınıfları eşit derecede etkiler.

Yaş Riski

Bipolar bozukluk genellikle 25 yaş civarında veya 15-25 yaşları arasında gelişir. Tüm vakaların en az yarısı 25 yaşından önce teşhis edilir. Ancak, bazı kişiler 30’lu veya 40’lı yaşlarına gelene kadar semptom geliştirmez.

Bipolar bozukluğun 6 yaş ve altındaki çocuklarda gelişmesi mümkün olsa da konu tartışmalıdır. Bipolar bozukluk gibi görünen şey, diğer bozuklukların veya travmaların bir sonucu olabilir.

Cinsiyet Riski

Bipolar II bozukluk kadınlarda erkeklerden daha yaygın. Ancak bipolar I bozukluk her iki cinste de eşit derecede yaygındır. Teşhislerdeki bu farklılığa neyin sebep olduğu tam olarak bilinmemektedir.

Hormonal Risk

Uzmanlar, tiroid hormonlarının yetişkinlerde beyin fonksiyonu üzerinde büyük etkilere sahip olduğuna inanıyor. Depresyon ve bipolar bozukluk, anormal tiroid fonksiyonu ile ilişkilidir.

Tiroid, boyunda yer alan, büyüme ve gelişmeyi düzenleyen hormonları salgılayan bir bezdir. Bipolar bozukluğu olan kişilerde genellikle hipotiroidizm veya yetersiz tiroid vardır.

Manik Veya Depresif Bir Dönemi Ne Tetikleyebilir?

Bazı faktörler manik veya depresif dönemleri tetikleyebilir. Bu faktörler aynı zamanda vücudun tetikleyici olan stres seviyesini arttırır. Kendi kişisel tetikleyicilerinize aşina olmak, semptomların kötüleşmesini önlemenin bir yoludur.

Tetikleyiciler kişiden kişiye değişmekle birlikte, bazı yaygın olanlar şunları içerir:

  • bir bebeğin doğumu, bir iş teşviki, yeni bir eve taşınmak veya bir ilişkinin sonu gibi olumlu veya olumsuz olabilen stresli yaşam olayları
  • Azalan veya artan uyku veya yatak istirahati dahil olmak üzere düzenli uyku düzenlerinde bozulma
  • uyku, yemek yeme, egzersiz veya sosyal aktiviteler gibi rutinde değişiklik 
  • belirli veya yüksek sesler gibi çok fazla uyarılma, çok fazla aktivite ve kafein veya nikotin tüketimi
  • alkol veya madde bağımlılığı; aşırı kullanım, devam eden bipolar semptomlara, nükslere ve hastaneye yatışlara neden olabilir
  • yönetilmeyen veya tedavi edilmeyen hastalık

Ne Zaman Doktora Görünmeli

Doğru teşhis, tedavi ve yönetim ile bipolar bozuklukla tatmin edici, mutlu bir yaşam sürmek mümkündür.

Bipolar bozukluğun bir veya daha fazla belirtisine sahip olduğunuzu düşünüyorsanız, doktora başvurun. Fiziksel sağlığınızı kontrol edebilir ve ayrıca size bazı ruh sağlığı tarama soruları sorabilirler.

Doktorunuz belirtileriniz için fiziksel bir sorun bulamazsa, bir ruh sağlığı kliniğine gitmenizi tavsiye edebilir.

Tedaviniz durumunuza bağlı olacaktır. İlaç tedaviden tedaviye değişebilir. Doğru tedaviyi bulmak biraz zaman alabilir. Herhangi bir ilaç istenmeyen yan etkilere neden olursa doktorunuzla konuşun. Deneyebileceğiniz başka seçenekler de var.

Bipolar Bozukluğun Sebepleri yazımızı beğendiyseniz belki Depresyonun Fiziksel Belirtileri yazımıza da göz atmak isteyebilirsiniz.

Related posts

Leave a Comment