Zeka Türleri ve 11 Zeka İşareti

Psikologlar ve diğer uzmanlar, insan zekasını ölçmenin birçok yolunu buldular. Ancak farklı zeka türleri için tek bir test var mı?

Muhtemelen IQ (zeka bölümü) testlerini duymuşsunuzdur. Bu değerlendirmeler, özellikle eğilimi ve yeteneği ölçmek için tasarlanmıştır.

Ancak zeka tamamen IQ ile ilgili değildir, işte nedeni:

  • IQ testleri akıl yürütme, hafıza ve problem çözme gibi belirli becerileri ölçer. Genel olarak yeteneklerinizin daha geniş resmini çekemezler.
  • IQ testleri, yaratıcılık veya duygusal beceriler gibi önemli özellikleri değerlendirmez.
  • Farklı geçmişlere sahip insanlar, test kavramlarına ve yapısına farklı seviyelerde aşinalıklara sahiptir, bu nedenle düşük puanlar her zaman gerçek entelektüel yetenekleri temsil etmeyebilir.
  • 2016’da yapılan araştırma otizmi olan kişilerin genellikle standartlaştırılmış IQ testlerinin gösterdiğinden daha yüksek zekaya sahip olduklarını öne sürüyor. 

Pek çok uzman, farklı zeka türleri olduğu için tek bir testin net bir zeka resmi veremeyeceğine inanıyor.

Psikolog ve profesör Howard Gardner tarafından ortaya atılan popüler bir teori, zeka türleri için 9 kategori belirtiyor.

İşte çeşitli zeka türleri ve 11 işaretine bakış.

1. Empati Kuruyorsunuz

Genelde bir şeyleri başka birinin bakış açısından deneyimleme yeteneği olarak tanımlanan empati, duygusal zekanın önemli bir bileşenidir.

Duygusal zeka, duyguları anlama ve onları sağlıklı ve üretken şekillerde ifade etme yeteneğinizi ifade eder.

Kendi duygularınızı kabul etmek önemli bir ilk adımdır; ancak, duygusal zekası yüksek olan insanlar genellikle başkalarının ne düşündüğü ve hissettiği konusunda oldukça iyi bir farkındalığa sahiptir.

Yüksek empati, genellikle insanların ne hissettiklerini vücut dillerindeki veya davranışlarındaki ince işaretler aracılığıyla hissedebileceğiniz anlamına gelir. Empati, başkalarının çeşitli deneyimlerini daha derin bir düşünme ve kabul etme düzeyi olarak da ortaya çıkabilir.

Herhangi bir beceri gibi, empati de onu esnettiğinizde gelişir – bu nedenle başkaları hakkında daha fazla şey öğrenmek ve onlar için endişenizi ifade etmek duygusal zekanızı geliştirebilir.

2. Yalnızlığa Değer Veriyorsunuz

Rahatlamak ve kendi kendinizi yenilenmek için bol zamana mı ihtiyacınız var? İçedönüklüğünüzü zaten tanıyor olabilirsiniz , ancak kendi şirketinizde tatmin bulmanın da zekanızı geliştireceğini bilmiyor olabilirsiniz.

Yapılan araştırmaya göre arkadaşlığın, nüfus yoğunluğunun ve zekanın mutluluk üzerindeki potansiyel etkisine bakıldığında, daha fazla zekaya sahip insanlar, arkadaşlarıyla sosyalleşmek için daha fazla zaman harcadıklarında hayattan daha az memnun olduklarını hissettiler.

Bazıları için bu, zeki insanların genel olarak diğer insanlardan hoşlanmadığı veya çok az arkadaşı olduğu anlamına gelebilir, ancak işte başka bir yaklaşım: Hem içe dönüklük hem de zeka, genellikle kendi kafanızda zaman geçirmeyi içerir; burada sorunlar üzerinde düşünebilir, yeni fikirler için beyin fırtınası yapabilir ve geçmiş tecrübeler üzerinde kafa yorabilirsiniz.

Sosyalleşmek için ne kadar çok zaman harcarsanız, içe dönük düşünme ve kendi ilgi alanlarınızı ve projelerinizi takip etmek için o kadar az zamanınız olur. Böylece, yani kendinize yeterince zaman ayırdığınız sürece, kolayca birkaç yakın ilişkiye sahip olabilir ve sevdiklerinizle geçirdiğiniz zamana değer verebilirsiniz.

3. Güçlü Bir Benlik Duygunuz Var

Etkileşimlerinizden neye ihtiyacınız olduğunu bilmek, öz farkındalığınızın sadece bir parçasıdır.

Kişisel kimlik duygunuz aynı zamanda aşağıdakiler hakkındaki algınızla da ilgilidir:

  • Özellikler ve yetenekler
  • Yaşam değerleri
  • Temel yaşam hedefleri ve arzuları
  • Diğer tanımlayıcı özellikler

İyi gelişmiş bir benlik duygusu, yüksek bir zeka düzeyine işaret eder, çünkü güçlü bir öz kimlik tipik olarak şu anlama gelir:

  • Kim olduğun konusunda kendini güvende hisset
  • Yeteneklerinin ne olduğunu bil
  • İnançlarını yansıtan seçimler yapma güvenine sahip ol

Kendinizle ilgili bu şeyleri keşfetmeniz zaman alabilir. Kimliğinizi kendiniz belirledikten sonra bile, aşağıdakileri yapmak için biraz çaba sarf etmeniz gerekebilir:

  • Kendini özgürce ifade ederken rahat hisset
  • Kendi sınırlarınızı belirle
  • Değerleriniz veya kişisel kodunuzla uyumlu bir yol seç

4. Daha Fazlasını Bilmek İstiyorsunuz 

Belki de basit açıklamalar sizi asla tatmin etmiyor. Okumaktan, sanattan ve diğer dilleri ve kültürleri keşfetmekten zevk alıyorsunuz.

Bir konunun özüne inen düşünceli sorular sorarsınız, yeni bir ilgi alanını keşfetmek için internet madenlerini araştırarak saatler geçirirsiniz veya nasıl çalıştıklarını görmek için işleri parçalara ayırırsınız.

Merak, tüm biçimleriyle, zekaya sıkı sıkıya bağlı görünür.

2016 yılında yapılan bir çalışmada, deneyimlere açıklığı etkileyebilecek potansiyel faktörleri araştıran araştırmacılar, doğumdan 50 yaşına kadar 5,672 kişiyi takip eden verilere baktılar. 11 yaşında daha yüksek IQ puanına sahip çocukların 50 yaşında deneyime daha açık olma eğiliminde olduklarını buldular.

Sorularınıza cevap almak istediğinizde, onları aramaya gidersiniz. Böylece yaşam boyunca öğrenmeye devam edersiniz. Bir cevap olarak “İşte böyle” yi kabul etmek yerine, nedenini bulmaya çalışıyorsunuz. 

5. Görme Ve Hatırlama

Gözlem gücünüz için sık sık övgü alır mısınız? Belki Sherlock Holmes değilsiniz, ancak etrafınızda olanları fark etmek yine de zeka gösterir.

Çalışan bir bellek, belirli bilgi parçalarını saklama ve bunlarla çalışma yeteneğinizdir. 2010’da yapılan bir çalışmaya göre, görsel hafızanın zeka ile güçlü bir ilişkisi var.

Aslında, fark etme ve gözlemleme yeteneği farklı zeka türleriyle ilişkili olabilir:

  • Desenler için iyi bir göz? Belki gözlemleriniz yaratıcı çalışmalarınızda ortaya çıkıyor. Bunlar uzamsal-görsel zekanın unsurlarıdır.
  • Okuduğunuz veya duyduğunuz şeyler için harika bir anılar? İşte bu sizin sözel-dilsel zekanızdır.
  • Gardner’a göre doğayı derinlemesine anlamak bile bir tür zeka olabilir. Doğalcı zeka, örneğin, doğal bir ortamdaki kalıpları veya değişiklikleri tanımada doğuştan gelen bir yetenek olarak ortaya çıkabilir.

6. İyi Bir Vücut Hafızanız Var 

Zeka fiziksel bir bağlamda da ortaya çıkabilir.

Belki bir restorana nasıl gideceğinizi tarif edemezsiniz ancak ayaklarınız yolu biliyor. Şehrin o kısmına yalnızca bir, o da belki birkaç yıl önce yürümüş olsanız bile.

Ya da belki de eğitmeniniz bir kez gösterdikten sonra karmaşık dans adımlarını yapabiliyorsunuz.

Yüksek motor-kinestetik zeka , daha iyi el becerisi ve koordinasyonuna dönüşebilir. Hareket modellerini hatırlıyorsunuz ve bunları çok fazla çaba harcamadan yapabiliyorsunuz.

Bu sizi sporda ve diğer fiziksel aktivitelerde oldukça iyi hale getirebilir, ince ayrıntılarla becerinizi geliştirebilir.

7. Zorlukların Üstesinden Gelebiliyorsunuz

Hayat her zaman basit değildir ve bazı insanlar hayatın karmaşık kıvrımlarını diğerlerinden daha kolay bulur.

Uyum sağlama, zekanın temel bir bileşenidir. Yeni durumlara veya değişen olaylara uyum sağlama yeteneğinizi açıklar. Bu özellik aynı zamanda zorlukları aşma yeteneğiniz olan dayanıklılığa da bağlanabilir.

Belki belirsizliğe direnirsiniz, önünüze çıkan her şeyi karşılamaya hazırsınız. İşler umduğunuz gibi gitmese bile, çabucak geri dönersiniz, denemeye hazırsınız.

Bu özellikler zeka belirtisidir, özellikle de bir mizah duygusuyla zorlukları aştığınızda. 2017’de yapılan araştırmalar, kara mizahı daha yüksek zeka ile ilişkilendirirken, 2011’deki araştırma mizahı yaratıcılık ve zeka ile ilişkilendiriyor.

8. Huzuru Koruma Becerisine Sahipsiniz 

Güçlü kişilerarası beceriler aynı zamanda zekayı gösterir.

Belki hoşnutsuz iş arkadaşlarınız veya kavga eden arkadaşlarınız arasında barışı sağlayabiliyorsunuzdur. Daha gençken bile kardeş kavgalarını yatıştırmayı veya hayal kırıklığına uğramış kişileri neşelendirmeyi kolay buluyordunuz.

Bu becerilerin tümü zeka ile bağlantılı bileşenlere sahiptir:

  • Çatışmanın ilk ipuçlarını sunabilecek başkalarının beden dilini okuyorsunuz .
  • Bu sinyalleri soru sormak ve her iki tarafı da tam olarak anlamak için empatik bir şekilde dinlemede kullanıyorsunuz.
  • Tarafları başka bakış açılarını değerlendirmeye teşvik ediyorsunuz.
  • Soruna olası çözüm stratejileri eklemeye yardımcı oluyorsunuz.

Başkalarıyla iyi geçinmek otomatik olarak akademik dehaya dönüşmeyebilir; ancak çoğu kişi bunun yararlı bir zeka biçimi olduğunu kabul eder.

9. Bir Şeyler Hakkında Endişelenme Eğilimindesiniz

Endişe etmek, temel anlamda, kendinizi tatsız bir şey olabileceği olasılığına hazırlanmakla eşdeğerdir. Anksiyete ile yaşayan insanlar, olasılığının düşük olduğunu düşündükleri şeyler için bile genellikle endişelenebilirler.

Tüm bu endişelerin iyi tarafı ne mi? Daha fazla zeka işaretidir. 2015’teki araştırmalar, sözlü zeka ile endişelenme (veya düşünme eğilimi) arasında bir bağlantı olduğunu desteklemektedir.

2011 tarihli bir çalışma ise kaygıyı zekaya bağlıyor. Çalışmanın yazarları, yüksek IQ’ya sahip kişilerin ya çok ya da çok az endişelenebileceğini açıklıyor.

Bu biraz çelişkili görünebilir, ancak şu olası açıklamaları göz önünde bulundurun:

  • Son derece zeki insanlar, olma ihtimalinin düşük olduğunu bildikleri şeyler üzerinde strese girmek için fazla zaman harcamayabilirler. Ayrıca ortaya çıkan zorluklarla başa çıkma becerileri ile kendilerini daha güvende hissedebilirler. Bu güvenin bir sonucu olarak daha az endişelenirler.
  • Öte yandan, son derece zeki insanlar, potansiyel tehditler hakkında kapsamlı bilgiye sahip oldukları ve her olasılığa hazırlanmak istedikleri için endişelenebilirler. Bu endişe, durumu ele almak için beyin fırtınası planları yapmayı veya sorunlardan kaçınmanın yollarını düşünmeyi içerebilir.

İnsanlar anksiyeteye olumsuz bir özellik olarak bakma eğilimindedir, ancak bu bulgu anksiyetenin temel işlevini vurgulamaktadır: tehlikeyi tanıma ve ona karşılık verme.

Yine de, kontrol edilmemiş kaygı, ilişkiler ve genel refah üzerinde kesinlikle olumsuz bir etkiye sahip olabilir, bu nedenle,  zorlandığınızda bir terapistle konuşmak en iyisidir .

10. Duygularınızı Yönetmekte İyisiniz

Herkes zaman zaman acı veren veya istenmeyen duygularla uğraşır. Bu hayatın normal bir parçasıdır. Yine de bu duyguları ele alma şekliniz duygusal zekanız hakkında çok şey söyleyebilir.

Genel olarak konuşursak, yüksek duygusal zekaya sahip kişiler şunları yapabilir:

  • Karmaşık duyguları tanıma
  • Bu duyguların seçimleri ve davranışları nasıl etkilediğini anlama
  • Bu duygulara verimli bir şekilde cevap verme
  • Uygun zamanlarda duyguları ifade etmek için özdenetim uygulama
  • Duyguları güvenli ve sağlıklı yollarla ifade etme

Duygusal zekanın diğer yönleri gibi, duygusal düzenleme becerileri de uygulama ile gelişir.

11. Bir Evcil Hayvanınız Var

Evcil hayvan sahipliğinin birçok insan için ruh sağlığı üzerinde olumlu bir etkisi var gibi görünüyor.

Genellikle evcil hayvanı olan kişiler:

  • Daha az yalnız hisseder
  • Stresi daha kolay yönetir
  • Daha az depresyon belirtisi yaşar

Peki bu faydaların zeka ile nasıl bir ilişkisi var?

Diyelim ki üzgün olduğunuzda evcil hayvanınızla konuşuyorsunuz. Kendi kendinizle konuşmak gibi, hayal kırıklığınızı sizi her zaman dinleyen bir evcil hayvanla paylaşmak, acıyı ve sıkıntınızı aşmanıza yardımcı olabilir ve bu da iyileştirilmiş bir ruh hali sağlar.

Sahip olduğunuz evcil hayvanın türü önemli mi?

2017’de yapılan bir çalışmada, 418 öğrenciyle çalışan araştırmacılar, kendilerini kedi insanı olarak tanımlayan 66 katılımcının kendine güven, soyutlama ve genel zeka ölçümlerinde daha yüksek puanlar kazandığını buldu.

Kendilerini köpek insanları olarak görenler, sıcaklık, sosyal cesaret ve girişkenlik konusunda daha yüksek puanlar kazandılar.

Köpek ve kedi insanlarında farklı kişilik özelliklerini araştıran 2010 tarihli bir araştırmaya göre, köpek severler dışadönüklük, uyumluluk ve vicdanlılık gibi özelliklerden daha yüksek puan alma eğilimindeler.

Kedi severler deneyimlere açıklık ve nevrotiklik ölçütlerinde daha yüksek puan aldı. Açıklık, hatırlayabileceğiniz gibi, zeka ile ilişkilendirilmiştir.

Bu, köpekleri seçen insanların daha az zeki olduğu anlamına gelmez. Bu bulgular, benzersiz yeteneklerinizin evcil hayvan tercihinize nasıl rehberlik edebileceğine dair bazı bilgiler sunar.

Dışa dönüklük gibi köpek insanlarıyla ilişkili bazı özellikler, daha yüksek kişilerarası zeka gerektirir.

Sonuç

Çoğu uzman zekanın, kitap zekasının (mantıksal zeka) çok ötesine geçtiğini kabul eder. Zeka türleri çeşitlidir ve her insanda ortalama iki farklı baskın zeka tipi bulunur. hangi zeka türleri için yeteneğiniz olduğunu bilmek ve değerlendirmek önemlidir, ayrıca baskın olmayan taraflarınızı da geliştirmek için önce fark etmeniz gerekir.

Zeka Türleri ve işaretleri hakkındaki yazımızı beğendiyseniz Yalnızlık ve Covid 19: Evcil Hayvanların Etkileri yazımız da ilginizi çekebilir.

Related posts

Leave a Comment